در قدیم از پارچه و یا نمد برای آب بندی شفت ماشین آلات صنعتی استفاده میشده است. کارکرد آن اینگونه بود که پارچه یا نمد مورد نظر روغن را جذب کرده و مانع نشت آن می شد. امروزه برای جایگزینی نمد معمولا از سرامیک نسوز و یا فیبر استفاده می شود، که آن ها را نمد های فیبر و فنر نام گذاری نموده اند. در نتیجه امروزه نیز کاربرد کاسه نمد ها برای جلوگیری از نشت روغن می باشد و درواقع کاسه نمد قطعه ای است که در همه ماشین هایی که حرکت چرخشی دارند مثل: پیستون ها، پمپ ها و غیره استفاده می شود.
همچنین از کاسه نمد برای محافظت از قطعات مختلف در مقابل آلودگی و گرد و غبار و همینطور جلوگیری از نشت روغن یاتاقان و یا شفت استفاده خواهد شد.
توجه داشته باشید که امروزه هر قطعه تفلونی و یا واشر لاستیکی که برای آّ بندی استفاده شود را کاسه نمد می نامند. کاسه نمد در تعریف اصلی آن از لایه نمد که بر روی یک واشر به شکل کاسه قرار گرقته است ساخته شده و توسط یک فنر بر روی محور متحرک فشرده می شود.
اجزای کاسه نمد
بطور کلی به همه که برای آب بندی کردن یک سیستم بکار می روند را کاسه نمد می گویند که وظیفه اصلی آن ها جلوگیری از ورود آلودگی های مختلف و گرد و غبار به سیستم یا قطعه و جلوگیری از خروج سالات موجود می باشد.
امروزه جنس کاسه نمد می تواند از چرم، پلاستیک، سیلیکون، تفلون و غیره باشد و با توجه به سه عامل تعیین می شود که شامل: حرارت موجود، محل نصب، سیالی که می بایست از خروج آن جلوگیری کند.
برای شرایطی که کاسه نمد می بایست حرارت و ضربه زیادی را تحمل نماید از جنس تفلون استفاده می شود تا از پوسیدگی و استهلاک آن جلوگیری به عمل آید.
- مرز آب بند: این بخش، سطح مقطعی همچون یک Wedgeدارد و برای آب بندی سیستم، بر روی سطح شفت فشار لازم را وارد می نماید.
- لبه آب بند: از الاستومری دارای انعطاف ساخته شده و به گونه ای طراحی شده است که در صورت ارتعاشات موتور و تغییرات فشار سیال، آب بندی آن دچار مشکل نشود.
- لبه گردگیر: همچون یک مرز آب بند است ولی بدون فنر کار می کند و از گرد و غبار جلوگیری می کند.
عوامل و علائم خرابی کاسه نمد
علاوه بر جنس و کیفیت کاسه نمدی که استفاده می نمایید، مواردی مثل: مدل قرارگیری و نصب و همینطور انتخاب کاسه نمد برای محلی که می خواهید از آن استفاده کنید در طول عمر کاسه نمد تاثیر گذار خواهد بود؛ زیرا قطعاتی که در ارتباط با آن هستند و یا میزن دما و ضربه موجود و نوع سیال در سیستم بسیار مهم می باشد.
کاسه نمد در سمت داخلی خود دارای لبه ای هستند که بطور دائم روغن را به داخل شفت بر می گرداند. همچنین شیار های داخلی کاسه نمد می تواند به دو صورت چپ گرد و یا راست گرد باشد که دقت نکردن به این شیار ها باعث می شود روغن به راحتی از روی شفت عبور کند، می توانید با بازکردن قطعه مورد نظر ریختن روغن را ببینید.
شما از طریق مشاهده نشتی در اطراف کمک فنر می توانید متوجه خرابی کاسه نمد شوید و همچنین توجه داشته باشید ک همچون دیگر قطعات یک سیستم کاسه نمد نیز به سرویس های دوره ای نیاز دارد.
دیگر عوامل تاثیر گذار در خرابی کاسه نمد شامل: ساییدگی و پوسیدگی قطعاتی که با آن ها در ارتباط است، نبود یا کمبود روغن در کاسه نمد، خرابی چرخ دنده ها و یا واشر های لاستیکی.
عوارض خرابی کاسه نمد
در شرایطی که کاسه نمد دچار خرابی شده و به آن رسیدگی نشود، روغن به داخل موتور نشت کرده و سوپاپ های هوا گیر خواهند کرد و منجر به گرم شدن محفظه می شود که در ادامه این گرم شدن روغن می تواند باعث تحمیل فشار بسیار زیادی به جداره های داخلی شود و کاسه نمد از کاری افتاده و کمبود روغن حاصل از آن خسارت های جبران ناپذیری به ماشین خواهد زد.
عوارض دیگر خرابی کاسه نمد کارکردن دیفرانسیل با سر و صدای زیاد می باشد زیرا کاسه نمد معیوب موجب کمبود روغن در قطعات مختلف از جمله دیفرانسیل خواهد شد. ادامه پیدا کردن این وضعیت می تواند به دیفرانسیل نیز آسیب وارد کند.
دلایل روغن ریزی کاسه نمد
- از دست دادن خاصیت ارتجاعی بر اثر حرارت موتور
- خراب شدن جای کاسه نمد بخاطر جا زدن نادرست
- خشک شدن آن بر ثر حرارت زیاد
- مرغوب نبودن جنس کاسه نمد
انواع کاسه نمد
ظاهر لبه تاثیر مستقیمی بر میزان و نوعد آب بندی کاسه نمد خواهد داشت. شکل لبه به فشار، دما، سرعت شفت، محیط و غیره کاملا مرتبط می باشد. نوع محیط همیشه از روغن نیست در بعضی موارد حتی می تواند از مواد غذایی، لبنیات، آب یا گریس باشد و همه موارد نام برده شده در انتخاب کاسه نمد دخیل می باشند.
- S – نگه داری روغن: درمحیط های عاری از آلودگی استفاده می شوند.
- SN – نگه داری روغن: بخش منعطف کوتاه برای استفاده در فشار های متوسط دارند.
- T – نگه داری روغن: این قطعات، آب بندی بسیار بالایی دارند و در سیستم های دینامیکی و رفت و برگشتی استفاده می شوند. شکل T مانند این نوع باعث می شود در محل هایی با تنش بالا مورد استفاده قرار گیرند.
- TN – نگه داری روغن: دارای بخش منعطف کوتاه که برای فشار های متوسط استفاده می شوند.
- V – نگه داری گریس: برای آب بندی گریس در فشار های استاندارد و محیط های تمیز می باشند.
- K – نگه داری گریس: آب بندی گریس محیط های غبارآلود و همینطور فشار استاندارد.
- X – نگه داری روغن: آب بندی سیالات با خاصیت روانکاری پایین.
- D – جدا کردن دو سیال: استفاده برای جداسازی دو سیال مختلف از یکدیگر.
- U – نگه داری گریس: آب بندی گریس در محیط هایی با آلوده خیلی زیاد.
